Zapraszamy do odsłuchania audycji radiowej w Polskim Radiu Białystok na temat usług Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami oraz Regionalnego Centrum Komunikacji w Białymstoku.
Pani redaktor Dorota Niebrzydowska przeprowadziła wywiad z pracownikami RCK w Białymstoku w audycji Trzeci Sektor w Polskim Radiu Białystok.
Jak możesz odsłuchać wywiad?
1. Posłuchaj w wersji audio na stronie radia: https://www.radio.bialystok.pl/trzecisektor/index/id/263679
2. Przeczytaj transkrypcję wywiadu poniżej.
3. Obejrzyj wersję w PJM (przygotowujemy ją i dodamy wkrótce).
Transkrypcja audycji Trzeci Sektor w Polskim Radiu Białystok na temat Regionalnego Centrum Komunikacji w Białymstoku
Link do audycji: https://www.radio.bialystok.pl/trzecisektor/index/id/263679
Data emisji: 9.08.2026, godzina 12.30
Prowadząca: Dorota Niebrzydowska
Goście, pracownicy Regionalnego Centrum Komunikacji w Białymstoku (RCK):
- Iwona Przybyszewska – kierownik
- Albert Cwaliński – koordynator (Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną)
- Joanna Kurzyna – koordynator (Polski Związek Głuchych)
- Izabela Cimoch – tłumacz-przewodnik SKOGN
Dorota Niebrzydowska: Dzień dobry. Dziś odwiedzamy Regionalne Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami w Białymstoku. Jest ono odpowiedzią na potrzeby i kolejnym krokiem w niwelowaniu barier komunikacyjnych.
Ma pomagać w codziennym życiu, być miejscem wsparcia, a także miejscem testowania rozwiązań, które pomagają osobom niepełnosprawnym włączyć się do społeczeństwa.
O tym jak działa Centrum i co tu znajdziemy opowiadają Iwona Przybyszewska, kierownik Regionalnego Centrum Komunikacji w Białymstoku i Albert Cwaliński, regionalny koordynator do spraw AAC i ETR w Białymstoku.
DN: Co tu jest za miejsce? Dlaczego ono powstało? Dla kogo go służy?
Iwona Przybyszewska: To miejsce zostało stworzone po to, by każdy mógł tu być wysłuchany, usłyszany i zrozumiany.
Chodzi o to, by sposoby komunikacji były dostosowane do potrzeb odbiorcy, a nie odwrotnie. Dlatego umożliwiamy komunikację w polskim języku migowym, tworzymy teksty łatwe do czytania i zrozumienia w języku ETR, Easy to Read, oferujemy komunikację alternatywną i wspomagającą AAC, dajemy wsparcie dla osób głuchoniewidomych, mamy tutaj u siebie specjalistów SKOGN, czyli specjalistyczna komunikacja osób głuchoniewidomych oraz oferujemy transkrypcję mowy na tekst. To miejsce było absolutnie niezbędne.
Ten program jako pilotażowy pozwala na uzupełnienie na rynku usług właśnie takich ofert. Z jakimi problemami mierzą się takie osoby? Nasze usługi są skierowane do trzech głównych grup odbiorców, trzech grup beneficjentów. Są to osoby głuche i słabosłyszące, osoby niewidome i słabowidzące oraz osoby głuchoniewidome.
Oraz wszystkie osoby z różnymi problemami w komunikacji. Jeżeli chodzi o osoby głuche i słabosłyszące, to tutaj chodzi głównie o grupę osób, które się posługują polskim językiem migowym, które potrzebują wsparcia tłumacza w załatwieniu codziennych spraw i w pełnym rozumieniu dokumentów w języku polskim oraz potrzebują wsparcia w komunikacji transkrypcją mowy w czasie rzeczywistym.
Kolejna grupa to osoby niewidome i słabo widzące i tutaj chodzi o osoby, które posługują się alfabetem Braille’a korzystają z czytników ekranów i technologii asystujących oraz potrzebują adaptacji tekstów na pliki dźwiękowe.
Jeżeli chodzi o osoby głuchoniewidome, to te osoby z kolei potrzebują wsparcia tłumacza-przewodnika i potrzebują specjalistycznych metod komunikacji, czyli właśnie SKOGN. Teraz do Asi się zwrócę z pytaniem.
Izabela Cimoch: Migaj, ja będę przekładać.
IP: Tak, bo Asia miga, a Iza będzie przekładać.
DN: Z jakimi barierami się spotyka osoba słabosłysząca bądź też niesłysząca?
Joanna Kurzyna: Osoba głucha, słabosłysząca, ma bardzo mocne przeszkody, bariery, głównie w komunikacji. Dzięki temu Centrum, my pomagamy przełamywać te bariery.
Usłyszałam bardzo dużo opinii osób głuchych i słabosłyszących na temat Centrum komunikacji, że my pomagamy. I co my robimy dokładnie? Te osoby powiedziały, że bardzo dziękują Centrum Komunikacji. Moja koleżanka była w urzędzie skarbowym i nie dała rady, nie udało się jej z skomunikować urzędnikiem.
Skorzystała z aplikacji Centrum Komunikacji online, że był tłumaczy online. Z wideotłumacza po prostu z aplikacji i natychmiast załatwiła sprawę. Poczuła się bardzo komfortowo i zadowolona z tej możliwości.
A druga sytuacja, drukarnia, w której pracują osoby głuche. Było szkolenie. I też korzystali z wideotłumacza i byli bardzo zadowoleni z tego tłumaczenia. To było bardzo pomocne, że otrzymali pełne informacje.
Tak samo wizyty u lekarza z tłumaczem. Też była bardzo zadowolona, wszystko było wyjaśnione, pełne informacje otrzymała. Też na przykład w domu, na miejscu, w swoim domu mogą zadzwonić do tłumacza, skontaktować się. Mogą się umówić z tłumaczem, że różne problemy załatwić.
Na przykład taka pomoc w zamówieniu dostawy do domu, z własnego domu mogą to załatwić, są bardzo zadowoleni.
DN: W jaki sposób to się robi? Taka osoba, co ma zrobić, żeby skorzystać takiej usługi waszej?
JK: Osoby głuche albo słabosłyszące muszą tutaj przyjść, żeby się zarejestrować. I dzięki temu mogą mieć dostęp do aplikacji. I przez tę aplikację mogą korzystać z naszych usług.
DN: Asiu, Ty umiesz mówić. Ale nie wszyscy.
JK: Tak, nie wszyscy, nie każda osoba głucha i słabosłysząca potrafi mówić. Większość osób ma problemy z językiem polskim. Wolą bardziej używać języka migowego, no właśnie tak jak ja.
DN: No właśnie, tak, jak Ty, dokładnie. I rozumiesz to z czym oni się mierzą?
JK: Tak, osób głuchych i słabosłyszących pierwszym językiem jest PJM, a drugim językiem język polski.
DN: Czy są takie miejsca, gdzie rzeczywiście nie da się załatwić sprawy, nie da się porozmawiać?
JK: Telefon. Sprawy, które trzeba telefonicznie załatwić. To jest najgorsza sytuacja. A dzięki Centrum Komunikacji… Na przykład, ktoś się zachoruje, źle się poczuje. I to jest najgorsza sytuacja wtedy. A dzięki aplikacji można natychmiast wezwać pomoc albo tłumacza. Dzięki aplikacji można się połączyć 24 godziny na dobę z tłumaczem.
JD: Czy osoby, do których chcemy trafić wiedzą o tym, że jest taka możliwość?
JK: Nie, nie wszystkie osoby. Są też osoby głuche, posługujące się językiem migowym. Na bardzo niskim poziomie i one jeszcze nie wiedzą. Też osoby niewidome. Jeszcze dużo trzeba informacji prostych, bezpośrednio do nich przekazać, żeby je wszystkie poinformować.
DN: Czyli dużo do zrobienia mamy? Dużo jeszcze pracy.
JK: Tak. Tak. Musimy jak najwięcej informacji, jak najwięcej docierać z informacją o Centrum do ludzi potrzebujących. Tak samo pokazywać, że my naprawdę chcemy pomagać.
DN: I dzięki wam to życie może być łatwiejsze. Zwykły smartfon? Wystarczy? Telefon?
JK: Tak, wystarczy telefon albo tablet. Trzeba koniecznie się zalogować. Trzeba wpisać adres i hasło. Nie pamiętam hasła, zaraz sobie przypomnę…
DN: Ale to nie problem, że się nie pamiętasz.
JK: Nie, absolutnie, można odzyskać hasło. Tutaj klikamy aplikację, SOS, numer alarmowy…
IP: Prosta instrukcja i aplikacja, na pewno łatwa w obsłudze, a wspiera w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia oraz w codziennych sprawach.
JK: To pomagać komunikować się. Osoba niesłysząca ma wsparcie.
DN: W jednej aplikacji.
JK: Tak, czyli ta aplikacja to naprawdę bardzo prosta aplikacja. Bardzo pomocna.
DN: Czy bez odwiedzin tutaj można otrzymać tę aplikację? Można się z wami skontaktować i nauczycie z niej korzystać?
JK: Tak, tak jest. I można już rejestrować się w aplikacji za pomocą mObywatela. To już jest otwarta możliwość. Czyli jakby niekoniecznie tutaj przychodzić rejestrować, można też samemu już przez mObywatela się zarejestrować.
Tylko, że jeżeli ktoś nie wie, jak zarejestrować się przez mObywatela, to tutaj zalecamy przyjść i pomożemy. Białystok, zapraszamy!
IP: Ulica Branickiego 17B, 3 piętro. Zapraszamy serdecznie. To jest projekt badawczy, dlatego opinie naszych beneficjentów jako użytkowników systemu i aplikacji Centrum Komunikacji jest dla nas tak ważne, by można było wprowadzić niezbędne poprawki i dostosować go do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Najważniejsza i innowacyjna usługa, której nie było do tej pory w Polsce, być może nawet w Europie, to jest ta usługa SOS online, gdzie w czasie rzeczywistym potrzebująca osoba może uzyskać pomoc nie tylko od służb ratunkowych, ale również tłumacza online polskiego języka migowego. To usługa nielimitowana, czyli do tego momentu, do którego człowiek zostanie zaopiekowany, ma możliwość tłumaczenia w polskim języku migowym.
DN: Czyli przez 24 godziny na dobę jest dyżur kogoś, tak?
IP: Tak, dokładnie. 24 godziny na dobę dyżurują tłumacze polskiego języka migowego i wszyscy, którzy mają problem medyczny, który wymaga wezwania policji, służb różnego rodzaju, pogotowie, straż pożarna, cokolwiek, co jest zagrożeniem życia i zdrowia, mają możliwość skorzystania z takiej usługi, nieodpłatnie. Wszystkie usługi, które są oferowane w Centrum Komunikacji, są usługami nieodpłatnymi.
DN: Tego nie było do tej pory?
IP: Tak, tego nie było i jest to bardzo ważna usługa, jak również pozostałe usługi, bo my dzielimy je na te, które trzeba zamawiać wcześniej i te, które są dostępne bez umawiania, przychodząc do biura albo korzystając online. Bez zamawiania również można skorzystać z tłumaczenia z i na polski języka migowym do 30 minut online, również z transkrypcji mowy na tekst do 30 minut i też jest to usługa online i bez zamawiania również możemy uzyskać tłumaczenie z i na polski język migowy. Tutaj u nas w biurze, stacjonarnie do 30 minut, po prostu osoba przychodzi do nas i może dostać na bieżąco rozwiązanie swojego problemu.
Usługi, które możemy zamawiać, to są usługi możliwe do zaplanowania, na przykład wizyty lekarza, u prawnika, wszelkie inne. I są to tłumaczenia z i na język migowy od 30 minut do 2 godzin online, jak również stacjonarnie poza RCK-iem w tym samym zakresie czasowym, czyli od 30 minut do 2 godzin stacjonarnie poza naszym biurem.
DN: Czyli możemy na 30 minut wynająć tłumacza i pójść z nim na przykład do lekarza?
IP: Tak, od 30 minut do 2 godzin. Wszędzie tam, gdzie potrzebujemy pomocy w komunikacji. Czyli to też może być wizyta w bibliotece, gdzie potrzebujemy uzyskać jakąś informację specjalistyczną. Poza tym mamy też tłumaczenie dokumentów tekstowych na polskich język migowych i to jest też usługa zdalna i tłumaczenie nagrań polskiego języka migowego na dokumenty tekstowe wcześniej zamawiane.
DN: Czy osoby niesłyszące mają problemy z czytaniem również?
JK: Tak, nie wszystkie. Nie wszystkie, ale tak, to się zdarza.
DN: Dlatego te tłumaczenie na język migowy jest ważne? Tłumaczenie na język migowy ważne.
JK: Tak, bardzo ważne.
IP: Ważne by było też wspomnieć o usługach dla osób niewidomych i słabowidzących.
Bo przygotowujemy też dokumenty w alfabecie Braille’a, jak również jest możliwe nagrywanie tekstów pliku dźwiękowym i przygotowywanie dostępnych dokumentów w formie .doc lub .pdf.
Kolejne usługi, które tutaj jesteśmy w stanie świadczyć i jest to usługa tłumacza-przewodnika dla osób głuchoniewidomych do 30 minut. Jest to usługa stacjonarnie w naszym biurze bez zamawiania.
Jak również są usługi tłumacza przewodnika od 60 minut do 4 godzin, które możemy również świadczyć stacjonarnie poza biurem. Są to usługi zamawiane wcześniej, planowane.
Albert Cwaliński: Z usług Centrum Komunikacji mogą skorzystać również osoby z niepełnosprawnością intelektualną i osoby o złożonych potrzebach w komunikowaniu się. Czyli takie, które nie mówią, albo potrzebują wsparcia w komunikowaniu się z innymi ludźmi.
Wyróżniamy tutaj dwie usługi – usługę AAC, czyli komunikacja wspomagająca i alternatywna.
IP: „Pierwsza pomoc przy drobnych urazach”, „Przewodnik po sztucznej inteligencji”, „Mój bezpieczny wypoczynek”, „Moja wiedza o kobietach”, „Różne rodzaje mieszkań” … To są książki z tekstami prostymi.
AC: Tak, są to książki opracowane w postaci ETR, Easy to Read, łatwe do czytania i zrozumienia. Są to książki, które są odpowiedzią na potrzeby dostępu do informacji osób z niepełnosprawnością, między innymi intelektualną.
Treści te są opracowane w sposób czytelny, jest odpowiedni do dobry słów, w sposób formowania zdania, kompozycja tekstu, wszystko jest tutaj zrobione po to, aby osoby z zaawansowanymi potrzebami w komunikowaniu się, mogły łatwo i przystępnie dostać informację, dostęp do informacji.
DN: To są krótkie zdania, ja przeczytam. „Urlop to czas wypoczynku. W czasie urlopu nie musisz chodzić do pracy ani do warsztatu terapii zajęciowej. Możesz dłużej spać”.
IP: Te teksty również są dostosowane dla osób ze spektrum autyzmu. Bardzo sobie cenią te osoby czysty, jasny przekaz. W przypadku załatwiania spraw urzędowych, taki króciutki przewodnik, czy przy wizycie u lekarza, wszystkie te tytuły, które tutaj wcześniej były wymieniane, to są sprawy życia codziennego. Nie tylko osoby z niepełnosprawnością intelektualną, ale również te, które nie mają języka polskiego jako pierwszy język, czyli wszyscy obcokrajowcy, którzy mają problemy z komunikacją, jak również osoby z niepełnosprawnością intelektualną.
DN: W bardzo prosty sposób wyjaśnione są prawa, co prawda osób z niepełnosprawnością intelektualną.
AC: Tak, w ramach Centrum Komunikacji możemy tutaj opracować przeróżne rodzaje tekstów, mogą to być teksty prawnicze, takie jak notarialne, edukacyjne, informacyjne, popularnonaukowe, dokumenty, pisma, choćby nawet teksty medyczne. Wszystko, co jest niezrozumiałe lub ciężkie do zrozumienia. Wiemy sami, jakie niektóre są dokumenty właśnie.
IP: Nie bez powodu są instrukcje w samolotach, podawane w tak prostym języku, bo w sytuacjach stresowych, sytuacjach alarmowych, wszyscy potrzebujemy prostych, krótkich instrukcji.
DN: Co to jest to AAC? AAC to komunikacja wspomagająca i alternatywna, jest to zakres strategii i narzędzi odpowiadający osobom z problemem komunikowania się, które nie mówią. AAC może wspomagać lub zastępować mowy werbalną, choćby przez gesty, piktogramy, systemy wymiany obrazkowej, tablety, które mają osoby tak syntezatory mowy. Przez wciskanie przycisków, wybranie piktogramów, możemy złożyć zdania.
Są osoby, które korzystają z eyetrackerów, czyli śledzenia ruchu gałek ocznych, osoby, które nie mogą po prostu mówić, tak, afazja tutaj też wchodzi… Mogą być symbole, piktogramy lub zdjęcia, to się dopasowuje, bo każdy człowiek jest inny, każda potrzeba tutaj jest dopasowywana indywidualnie do możliwości i potrzeb. Tutaj jest bardzo przeróżny zakres.
Osoby z niepełnosprawnością intelektualną, w spektrum autyzmu, z zespołem Downa, z zaburzeniami mowy, afazją, demencją… Bardzo dużo jest tych grup. Po udarze również.
DN: W jaki sposób pomagacie?
AC: Tutaj w zakresie usługi AAC dobieramy specjalistów, którzy dopasowują cele rozwoju, komunikowanie się danej osoby. Przygotowujemy indywidualny system komunikacji, czyli indywidualny sposób komunikowania się danej osoby.
Na to się składa ocena funkcjonalna, czyli właśnie ocena umiejętności komunikacyjnych osoby z niepełnosprawnością, a na koniec specjaliści dopasowują wskazówki do dalszego rozwoju umiejętności komunikacyjnych tej osoby.
Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną jest rzecznikiem AAC i ETR w Polsce. Jako piersi w Polsce wydaliśmy publikację przygotowaną w tekście łatwym do czytania i zrozumienia. Od ponad 20 lat prowadzimy bibliotekę self-adwokata. PSONI przygotowało pierwszy standard AAC w Polsce w projekcie „Aktywni Niepełnosprawni. Narzędzia wsparcia samodzielności osób niepełnosprawnych”.
IP: W naszym biurze mamy dwóch specjalistów polskiego języka migowego, dwóch specjalistów SKOGN, koordynatora partnera PZG i koordynatora PSONI. Ja jestem kierownikiem i jest jeszcze z nami pani administratorka, która wszystko koordynuje.
Można przyjść do biura od poniedziałku do piątku, od 8.00 do 16.00, a w czwartki od 9.00 do 17.00. Ale również możemy umawiać na usługi poza godzinami pracy biura. I tutaj chodzi o specjalistów SKOGN i specjalistów tłumaczy polskiego języka migowego.
Skala potrzeb komunikacyjnych osób z niepełnosprawnością słuchu i wzroku jest ogromna. Statystyki mówią nam, że jest około 50 tysięcy osób głuchych, około 890 tysięcy osób z wadą słuchu, około 100 tysięcy osób całkowicie niewidomych i około 2 milionów osób z różnymi dysfunkcjami wzroku.
Mamy akurat mamy panią beneficjentkę, która jest z naszym tłumaczem SKOGN i teraz mamy właśnie proces rejestracji, dlatego przejdziemy do kolejnego pokoju. Tutaj nie będziemy przeszkadzać.
Tutaj też obywają się szkolenia. Sami też uczymy się polskiego języka migowego po to, żeby móc się skomunikować ze wszystkimi, którzy do nas przyjdą. Także wszyscy pracownicy w biurze zapoznają się i uczą się polskiego języka migowego.
Regionalne Centrum Komunikacji w Białymstoku jest częścią Centrum Komunikacji Osób z Niepełnosprawnościami. Jest to pilotażowy projekt partnerski realizowany przez Biuro Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Polskiego Związku Głuchych oraz Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.
Pilotażowy, ponieważ musimy sprawdzić, jakie usługi są potrzebne, które są najbardziej pożądane, z jaką częstotliwością zgłaszają się do nas beneficjenci, które potrzeby są jeszcze niezaspokojone. Zbieramy te informacje z rynku od beneficjentów i ich opinię jest dla nas bardzo ważna. Byśmy mogli dostosować też ten projekt do realnych potrzeb środowiska z osób z niepełnosprawnościami.
DN: Skierowany jest do mieszkańców Białego Stoku czy nie tylko?
IP: Nie, jest to projekt ogólnopolski. Niektóre tylko usługi załatwiamy stacjonarnie, ale gro usług, w tym usługa SOS 24 godziny na dobę, jest dostępna online.
Będzie to projekt do grudnia 2027 i mamy nadzieję, że są tu podstawy, które pomogą stworzyć rozwiązanie systemowe działające na terenie całego kraju.
DN: Jest taka usługa jak przymierzalnia AAC tutaj w centrum…
AC: Tak, jest tutaj sprzęt, który można przymierzyć i dopasować w zakresie komunikacji pomagający alternatywnej przed zakupem lub wypożyczeniem go.
To mogą być komunikatory, tablety, zobaczyć, który tutaj odpowiada, które programowanie pasuje, jeżeli jest to eyetracker, czy jak tutaj na ramieniu je ustawić.
DN: Czyli można przyjść i po prostu sobie potestować, czy wolę tablet, czy wolę eyetracker?
AC: To już ustala się ze specjalistą AAC, który patrzy i obserwuje, tak jak widzicie, jakie tutaj są możliwości i dobiera najbardziej odpowiednie narzędzia do prowadzenia zajęć.
DN: Czy to są usługi dla osób dorosłych? Czy również na przykład opiekunowie dzieci, które się nie komunikują, bądź mają jakieś problemy, mogą tu przychodzić?
IP: Jeżeli chodzi o osoby niesłyszące, głuche, głuchoniewidome, niewidome, to tutaj tylko osoby dorosłe. Usługi możemy świadczyć dla osób dorosłych, dla dzieci nie. Natomiast jeżeli chodzi o przymierzalnie AAC…
AC: Tak, z usług AAC mogą korzystać również dzieci.
DN: W szafie zamknięte?
AC: Tak, wszystko jest tutaj w szafie.
IP: To są bardzo drogie sprzęty. Dlatego jest ta przymierzalnia, żeby osoby, beneficjenci, nie musieli ciemno kupować bardzo drogich sprzętów, które są im potrzebne, niezbędne do komunikowania się, żeby mogły przyjść tutaj i sprawdzić, który sprzęt jest adekwatne do ich potrzeb.
AC: Tak, tutaj na przykład mamy tablet z eyetrackerem podpiętym, tutaj pod spodem.
DN: Co znaczy eyetracker?
AC: Eyetracker śledzi ruch gałek ocznych, wskazując jakby kursor na ekranie. Swoimi oczami tam, gdzie patrzymy, tam pojawia się punkt na tablecie i ustawiając odpowiednio na osoby, ten eyetracker możemy wybierać tutaj piktogramy, mrugając, przytrzymując wzrok na danym piktogramie. A następnie syntezator mowy, budowany w oprogramowaniu w tym tablecie, zamienia te piktogramy na mowę, na zdania.
DN: I już jesteśmy skomunikowani.
AC: Dokładnie tak.
DN: Co tu jeszcze mamy?
AC: Potrzeby, emocje możemy wtedy wyrazić, co dla nas bardzo ważne.
IP: Jedna z podstawowych potrzeb ludzkich, nas wszystkich.
AC: Tutaj mamy na przykład guzik, switch, na który można nagrać komendy głosowe przez mikrofon i po wybraniu odpowiedniego trybu i wciśnięcie tego przycisku otrzymujemy ten komunikat głosowo, więc zamiast mówić, możemy wcisnąć ten przycisk.
DN: Czerwony… Czyli co, podłączamy…
AC: Czerwony, zielony, żółty, niebieski, tu naprawdę jest dużo możliwości.
DN: Tutaj coś podłączamy?
AC: Ten akurat jest na baterię, uruchomimy i teraz… „Raz”. O, to było nagranie wcześniej. „Dwa”, „Trzy” …
DN: I ta osoba po prostu wybierając się z nami komunikuje.
AC: Tak, tak to wygląda.
DN: To to zwykły tablet.
AC: Tablet, ale oprogramowanie jest niezwykłe na nim zainstalowane. Właśnie o to chodzi, że to jest sprzęt wysokiej technologii i teraz idąc wraz z czasem zamiast wymiany obrazkowej na rzepy, zbierania tych karteczek, możemy wszystko zrobić na tablecie, który właśnie dodatkowo poprawia też składnie zdania.
IP: Chodzi tutaj o ten język obrazkowy. Wcześniej dzieciaki miały książeczki i na rzepach przyczepiały obrazki do komunikacji. Teraz to wszystko mamy w tabletach.
DN: Czyli budowały zdania za pomocą obrazków.
AC: Tak, obrazków, symboli, piktogramów. Tak klocek po klocku. Od lewej do prawej, tak jak się tworzy zdanie.
DN: W tablecie łatwiej.
AC: Tak, w tablecie o wiele łatwiej, dużo to usprawnia. I też dla niektórych jest wygodniejszy i przyjemniejszy, bo jednak jest to dobry sprzęt i nowoczesna technologia.
IP: Poza tym jest to też takie łamanie bariery, gdzie dzieciaki czasami nie chcą z książka, z obrazkami, w sytuacjach społecznych w szkole z tym chodzić, natomiast tablet jest codziennością naszą. I tutaj dużo łatwiej jest to wykorzystywać też. One się czują z tym bezpieczniej i pewniej.
DN: I nie wyróżniają się wśród innych rówieśników.
AC: Tutaj mamy jeszcze laptopy. Ogólnie to jest sporo sprzętu wysokiej technologii, czyli oprogramowań, których nie widać przy wyłączonym laptopie.
DN: Tak, wyglądają niepozornie. I można do was przyjść, to wszystko zostanie przez specjalistę dopasowane. O, proteza mowy – Mówik.
AC: Tak, to jest jedno z oprogramowań na stanie naszej przymierzalni AAC. Jeżeli jesteśmy uczestnikiem projektu i specjalista AAC uzna, że potrzebujemy takiego sprzętu, chociażby przemierzyć, zobaczyć, jak to będzie, jak z tym będziemy działać, to jak najbardziej tutaj można się zgłosić.
DN: Po Regionalnym Centrum Komunikacji w Białymstoku oprowadzali nas: kierownik Iwona Przybyszewska i koordynator Albert Cwaliński.
